دوره 3، شماره 2 - ( Winter 2018 -- 1396 )                   جلد 3 شماره 2 صفحات 113-120 | برگشت به فهرست نسخه ها

XML English Abstract Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Khademipour G, Saberi Anari S M, Nekoyi Moghadam M, Masoudi A, Jafari Baghini R. Comprehensive Assessment and Zonation of Drought Risk and Vulnerability in Kerman Province. hdq. 2018; 3 (2) :113-120
URL: http://hdq.uswr.ac.ir/article-1-150-fa.html
خادمی پور غلامرضا، صابری اناری سید محمد، نکویی مقدم محمود، مسعودی احمد، حعفری باغینی رضا. ارزیابی جامع و نقشه بندی آسیب پذیری و خطر خشکسالی در استان کرمان. فصلنامه سلامت در حوادث و بلایا. 1396; 3 (2) :113-120

URL: http://hdq.uswr.ac.ir/article-1-150-fa.html


1- کارشناس ارشد دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی کرمان ، khadem115@yahoo.com
2- دکترای حرفه ای دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی کرمان
3- استاد دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی کرمان
4- کارشناس ارشد سازمان جهاد کشاورزی
5- کارشناس ارشد دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی کرمان
چکیده:   (129 مشاهده)

گسترش و افزایش شناخت مربوط به روند تغییرات آب و هوایی منجر به افزایش توجه محققین سلامت نسبت به ارزیابی مکانیزم های بالقوه تغییرات آب و هوایی و تاثیرات آن بر سلامت انسانها گردیده است. تغییرات آب و هوایی در ابتدا بر میزان بارش، درجه حرارت و پتانسیل تبخیر و تعریق و در نهایت بر شدت خشکسالی اثرگذار می باشند. خشکسالی را می توان به عنوان مشخصه انحراف از شرایط نرمال آب و هوایی که خود را در متغیرهایی مانند بارش، رطوبت خاک و سطح آب رودخانه ها و آب های زیر زمینی منعکس می نماید، بر شمرد. طبق گزارش مرکز ملی پایش و هشدار خشکسالی ایران و بر مبنای شاخص SPI، در بازه زمانی منتهی به دیماه 95 حدود 60 درصد از مساحت استان کرمان درگیر خشکسالی شدید و حدود 16 درصد دچار خشکسالی بسیار شدید گردیده است. سازمان جهانی بهداشت (WHO) عواملی همچون فشارهای جمعیتی و دموگرافیک بر محیط زیست، نا امنی غذایی، وابستگی شدید سیستم اقتصادی منطقه به کشاورزی، زیر ساختها و سیستم بهداشتی ضعیف، نبود سامانه پایش هشدار خشکسالی، جابجایی جمعیت، وقوع شرایط نامناسب اجتماعی و اقتصادی را بعنوان برخی از عوامل اصلی آسیب پذیری در برابر خشکسالی معرفی می نماید. خطر خشکسالی در واقع میزان احتمال وقوع پیامدهای مخرب خشکسالی بر سلامت، اقتصاد و محیط زیست می باشد. خطر خشکسالی تابعی از شدت و مدت خشکسالی و همچنین میزان آسیب پذیری جامعه در برابر خشکسالی می باشد. هدف از انجام این مطالعه بررسی جامع خطر خشکسالی و نقشه بندی آن در استان کرمان است. اجرای این مطالعه به شناخت خطر خشکسالی و بررسی پیامدهای اجتماعی و بهداشتی آن کمک نموده و میزان آسیب پذیری جمعیت ساکن در این استان در برابر پدیده خشکسالی و تبعات ناشی از آن را تبیین می نماید. این پژوهش یک مطالعه کمی و کیفی است که ضمن تعین سطح خطر خشکسالی، میزان آسیب پذیری استان کرمان را در برابر خشکسالی مشخص می نماید. به منظور بررسی خطر خشکسالی (Drought Risk) از رابطه DRI=DHI*DVI استفاده گردیده است. با استفاده از رابطه SDw) +(SDr* VSDw) (VSDr* + (MDw MDr*)= DHI شاخص مخاطره خشکسالی (Drought Hazard Index) استخراج گردید. در نهایت داده های حاصل از این پژوهش با استفاده از نرم افزار Arc GIS 9.0 در قالب نقشه آسیب پذیری و خطر خشکسالی استان کرمان تهیه و نقشه بندی گردید. بر اساس نتایج حاصل از این مطالعه 6.3 درصد از مساحت استان کرمان معادل 11581 کیلومتر مربع از خطر بسیار زیاد خشکسالی برخوردار می باشد. این استان با متوسط شاخص آسیب پذیری معادل 4.5 ، از تاب آوری کمی در برابر خشکسالی برخوردار بوده و تبعات ناشی از خشکسالی می تواند جوامع تحت تاثیر خود در این استان را بصورت عمیق و گسترده ای متأثر نماید. از مجموع 23 شهرستان استان کرمان تعداد 6 شهرستان در محدوده خطر زیاد خشکسالی قرار دارند که مجموعاً 36.3 درصد از مساحت کل استان را شامل می گردد. شهرستانهای شهربابک، راور، رفسنجان، جیرفت، بردسیر و انار با خطر متوسط خشکسالی مواجه می باشند. 39.1 درصد از کل شهرستانهای استان کرمان نیز در محدوده خطر کم خشکسالی قراردارند. بر اساس نقشه های خروجی از آنالیز خطر پذیری خشکسالی، کمترین خطر پذیری خشکسالی مربوط به شهرستانهای جنوبی و مرکزی می باشد. به نحوی که شهرستانهای کهنوج، منوجان، ارزوئیه، فاریاب و بافت پائین ترین حد خطر خشکسالی را دارا می باشند. شهرستان کرمان بعنوان پهناورترین و پرجمعیت ترین شهرستان، با خطر زیاد خشکسالی مواجه می باشد. عوامل بوم شناختی و اجتماعی بیشترین میزان اثرگذاری بر آسیب پذیری جوامع را در جامعه مورد مطالعه داشته اند. یشنهاد می گردد برنامه ریزان و مسئولان استانی ضمن تلاش در جهت کاهش شدت خشکسالی و مدیریت بهینه مصرف آب در استان، تمرکز برنامه های خود را بر بهبود مؤلفه های مؤثر بر آسیب پذیری در برابر خشکسالی معطوف نموده و از ایجاد برخی پیامدهای سوء و زودرس ناشی از خشکسالی پیشگیری نمایند. اقدامات کاهنده آسیب پذیری در حوزه های اجتماعی، اقتصادی، اکولوژیک و بهداشتی می توانند علاوه بر کاهش خطر پذیری در مناطق درگیر خشکسالی، از ایجاد آسیب های ثانویه آن همچون مهاجرت، حاشیه نشینی و معضلات اجتماعی و فرهنگی در شهرهای بزرگ و مرکز استان بکاهد.

متن کامل [PDF 1028 kb]   (24 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: ۱۳۹۶/۲/۱۴ | پذیرش: ۱۳۹۶/۷/۹ | انتشار: ۱۳۹۶/۱۰/۱۱

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
کد امنیتی را در کادر بنویسید

ارسال پیام به نویسنده مسئول


کلیه حقوق این وب سایت متعلق به فصلنامه سلامت در حوادث و بلایا می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2015 All Rights Reserved | Health in Emergencies and Disasters

Designed & Developed by : Yektaweb